Celem naukowym projektu jest udokumentowanie i zinterpretowanie procesów tworzenia przestrzeni biur

Według szacunków do końca minionego wieku w biurach zatrudnionych było już ponad 70% pracujących.

Doświadczenie pracy w biurze jest zatem jednym z uniwersalnych i powszechnych doświadczeń późnej nowoczesności, i jest to zatem doskonałe uzasadnienie podjęcia badań antropologicznych nad tymi przestrzeniami – szczególnie, że takich studiów w Polsce nie ma.

Celem niniejszego projektu była rekonfiguracja dyskursu i umieszczenie w centrum rozważań indywidualnych doświadczeń i narracji oraz ukazanie biur jako konstruktu społeczno-kulturowego, bo tak ich w istocie doświadczamy.

Do tej pory zajmowano się przestrzenią biur głównie w kontekście tworzenia wizerunku organizacji i komunikowania wizji, misji i strategii poprzez przestrzeń. Badania nad przestrzenią biur podejmowano także w ramach studiów zorientowanych na poprawę efektywności gospodarowania przestrzenią i zwiększenia efektywności pracowników. W analizach tych uderza jednak „nieobecność ciała”, a doświadczenie przestrzeni jest doświadczeniem zobiektywizowanym, przeliczonym, fizykalnym, paradoksalnie wręcz niezmysłowym, utrwalonym pod widzialną postacią wykresów i tablic.

Moje badania umożliwiają zrozumienie tego, jak w przestrzenie wpisywane są instytucje  (w rozumieniu nowego instytucjonalizmu). Niezwykle istotny jest zatem potencjał krytyczny projektu.

Prezentacja wyników projektu na konferencjach

Obiekty graniczne, czyli jak uRZECZYwistaniają się projekty
NIEwidzialny DIZAJN (organizatorzy: School of Form, Zakład Badań Kultury Wizualnej i Materialnej w Instytucie Socjologii UAM, Concordia Design, 17-18.01.2013 Poznań)

Organizowanie i przetwarzanie wiedzy w badaniach metodami narracyjnymi
XV Ogólnopolski Zjazd Socjologiczny. Co Po Kryzysie? (organizator: Polskie Towarzystwo Socjologiczne; 11-14.09.2013 Szczecin)

Workspace Stories. An Anthropology of Modern Offices
ARCHTHEO Conference, Architecture and Text (organizatorzy: DAKAM; 6-8.11.2014 Istanbul)

Publikacje, będące efektem grantu

W druku Too much happens at the workplace, [w:] Overwhelmed by Overflow? Skills and Devices for Managing Excess (red.) Barbara Czarniawska, Orvar Löfgren, Lund University Press/Manchester University Press.

2017 Working-Life Stories, The Routledge International Handbook on Narrative and Life History., eds. Ivor Goodson. Ari Antikainen, Pat Sikes & Molly Andrews, Routledge, Oxon, New York.

2014 Wykorzystanie metod narracyjnych w badaniach nad organizowaniem, [w:] Pomiędzy i wewnątrz: Instytucje, organizacje i ich działania, red. M. Pawlak, Ł. Srokowski, IPSiR UW, Warszawa, s. 231–248.

2014 Workspace Stories. An Anthropology of Modern Offices, [w:]  Architecture and Writing. ARCHTHEO’14 / Theory and Architecture Conference Proceedings, DAKAM Publishing, Istanbul, s. 357–362.

Metodologia

Jak powstają współczesne biura?

narzedzia-badawczeCelem naukowym prowadzonych badań było udokumentowanie i zinterpretowanie procesów tworzenia przestrzeni biura. Chciałam wyjaśnić, jak rozumiane są procesy tworzenia biur przez aktorów, którzy są w nie zaangażowani.

Z tak sformułowanego pytania badawczego wynika kilka pytań szczegółowych. Jakie dyskursy i wyobrażenia kształtują wyobraźnię oraz negocjacje projektujących i zamawiających? Jak z opowieści powstają projekty i jakie narzędzia są w tym procesie wykorzystywane? Jak rozumiane są potrzeby użytkowników? Jakie wartości przypisywane są tworzonym biurom i jakie funkcje mają one spełniać? Jak przestrzenie te postrzegają i zmieniają ich użytkownicy? Jakie doświadczenie przestrzeni i w jaki sposób ujawnia się w narracjach o biurze i o pracy?

Pytania te wyznaczyły obszar badań, w rezultacie których możliwe jest ukazanie procesów tworzenia i przekształcania biur z punktu widzenia różnych grup, biorących w nich udział. W toku badań starałam się zrozumieć charakter tych procesów i wpływ przestrzeni na życie społeczne w organizacjach. Interesowało mnie także to, jakie potrzeby i praktyki przestrzenne ujawniały się w opowieściach o pracy.

Istotne było dla mnie także prześledzenie tego, w jaki sposób dyskurs będący częścią systemów eksperckich, kształtuje potoczne wyobrażenia o dobrze zorganizowanej przestrzeni.

Zaprojektowanie i zorganizowanie przestrzeni każdego biura wymaga współpracy specjalistów z różnych dziedzin – wykonawców i zamawiających – grup o odmiennych kompetencjach, wyrażających inaczej swoje pomysły. Dlatego prowadziłam wywiady z bardzo różnymi specjalistami, zaangażowanymi w tworzenie biur, oraz z użytkownikami biur. Brałam również udział w spotkaniach, w czasie których omawiano różne kwestie dotyczące organizacji przestrzeni, a także byłam oprowadzana po biurach (obserwacja uczestnicząca). Przeprowadzone badania pozwoliły zgromadzić bogaty i różnorodny materiał, obejmujący nagrania i transkrypcje z rozmów, notatki ze spotkań, opisy udostępnionych do obejrzenia materiałów, fotografie przestrzeni.

Zrealizowany projekt nie tylko wypełnił pewną lukę w dziedzinie badań nad współczesnymi organizacjami, lecz także umożliwił zwrócenie uwagi na faktyczne potrzeby użytkowników, na to, jak przestrzenie biur są odbierane, jak są „używane” i jak kształtują naszą codzienność.

Narodowe Centrum Nauki

Projekt został sfinansowany ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2011/03/N/HS6/04945
Realizacja badań: 2012–2015 Instytut Filozofii i Socjologii PAN.